Το άρθρο του Λεωνίδα Οικονομάκη από το τρίτο τεύχος του You May Say…  με αφορμή το υπό κυκλοφορία βιβλίο του

«Θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο με το μόνο τρόπο που άλλαξε ποτέ, όπως έκαναν ο Ζαπάτα και ο Βίγια», μου αποκρίθηκε η Ινές, μια φίλη προμοτόρα Ζαπατίστα στα βουνά της περιοχής Λος Άλτος στην Τσιάπας όταν τη ρώτησα γιατί οι Ζαπατίστας πήραν τα όπλα ενάντια στην Κυβέρνηση του Μεξικού την πρώτη του Γενάρη του 1994. Πώς και γιατί έφτασαν σε αυτή την απόφαση, σε αυτή την πολιτική στρατηγική, και μέσω ποιών μηχανισμών την άλλάξαν για να περάσουν σε αυτό που σήμερα γνωρίζουμε ως Ζαπατίστικη Αυτονομία; Αυτά τα ερωτήματα με οδήγησαν στην Τσιάπας όταν ξεκινούσα τη διδακτορική μου διατριβή το 2011. Μετά από δύο χρόνια εθνογραφικής παραμονής στο πεδίο, και 8 χρόνια έρευνας συνολικά η οποία περιελάμβανε μελέτη αρχείου άνω των 1000 σελίδων ανέκδοτου εσωτερικού υλικού του EZLΝ αλλά και της μητρικής οργάνωσης αυτού, των FLN για την οποία πολύ λίγα είναι γνωστά, καθώς και συνεντεύξεις με Κομαντάντες και Κομαντάντας και των δύο οργανώσεων, νομίζω οτι έχω τις απαντήσεις μου.

Τα ίδια ερωτήματα με οδήγησαν στην περιοχή Τσαπάρε της Βολιβίας, όπου γεννήθηκαν οι Έξι Συνομοσπονδίες του Τροπικού της Κοτσαμπάμα, η οργάνωση των παραγωγών του φύλλου της κόκας, των κοκαλέρος, η οποία αργότερα θα έφτιαχνε ένα πολιτικό κόμμα, το MAS, και θα έκανε τον ηγέτη της, τον Έβο Μοράλες, τον πρώτο ιθαγενή Πρόεδρο στην ιστορία αυτής εδώ της περίκλειστης χώρας. Πώς και γιατί πέρασαν οι κοκαλέρος από την σχετική τοπική αυτονομία των πρώτων δεκαετιών στην Τσαπάρε, στην ανάγκη δημιουργίας ενός εθνικού κόμματος που θα διεκδικούσε την Κυβέρνηση, και γιατί απέρριψαν τον αντάρτικο δρόμο που είχε ακολουθήσει στην ίδια περιοχή του κόσμου ο Τσε Γκεβάρα κάποτε; Εθνογραφική έρευνα στην Τσαπάρε και συνεντεύξεις με τους πρωταγωνιστές του κινήματος των κοκαλέρος, καθώς και μια απροσδόκητη σύλληψη από την στρατιωτικοποιημένη αστυνομία, τους Λεοπάρδος, που παλιά κυνηγούσε τους κοκαλέρος και αργότερα δούλευε γι’αυτούς, με βοήθησαν να πλησιάσω στις απαντήσεις.

Το βιβλίο αποτελεί μια συγκριτική μελέτη των πολιτικών στρατηγικών δυο όχι και τόσο διαφορετικών κινημάτων ιθαγενών της Λατινικής Αμερικής, και αναμένεται να κυκλοφορήσει τον Απρίλη του 2020 από τις Ακυβέρνητες Πολιτείες, σε μετάφραση/επιμέλεια των Γιώργου Παπαδημητρίου και Αννίτας Χατζίκου και γραφικά του Ιωάννη Οικονομάκη.